Poszukiwany: redaktor serwisu !

Apel do odwiedzających !

Chcesz zostać redaktorem serwisu? Opublikować swoje materiały i wypromować w sieci?

konspekty język polski

ZATEM !

Jeśli dysponujesz artykułami, które można umieścić na stronie lub masz pomysły, którymi chcesz się podzielić, napisz na adres: atakto24@gmail.com  !

Jedna z fraszek Kochanowskiego w ujęciu szóstoklasistów

Rożne odsłony „Na lipę” Kochanowskiego jako przejaw kreatywnej twórczości uczniów, czyli z cyklu poeci da każdego:

***

Hej, wpadnij do mnie na herbatkę

dosyć mam przytulną chatkę.

Odpoczniesz przy zastawionym stole

po bardzo ciężkim dniu w szkole.

Na pewno Ci się tu spodoba

nie spotka Cię tu żadna niedola.

Continue reading →

Elementy groteski w literaturze romantyzmu – cz. I

Groteska w romantyzmie

Groteska w ujęciu Michała Głowińskiego jest kategorią estetyczną, która jako nieodłączny element od wieków towarzyszy literaturze . Funkcja groteski ujawnia się szczególnie w okresie dynamicznych zmian światopoglądowych, kiedy dochodzi do obnażania utartych schematów i przedstawiania ich w skarykaturowanej formie.

Romantyzm, jako epoka twórczo zmagająca się z klasykami i uwięziona w ramach cenzury politycznej, próbował stworzyć takie formy wyrazu, które w wyraźny sposób będą odróżniały się od XVIII wiecznych utworów literackich. Romantycy, już na samym początku, zrezygnowali z pisania powieści i nowel na rzecz poetyckiego kreowania rzeczywistości. W mickiewiczowskim, programowym tomiku wierszy najwyraźniej odzwierciedlają się hasła epoki, dla której przedstawicieli nie „mędrca, szkiełko i oko”, ale „czucie i wiara” będą nowymi aksjomatami. Continue reading →

Organizacja przestrzeni dla dziecka w przedszkolu

Wystrój wnętrza i jego odpowiednie zaaranżowanie pozwala w zaspokojeniu podstawowych potrzeb rozwojowych dziecka.

W działalności pedagogicznej wystrój i sposób adaptacji wnętrza determinuje:

a) zdrowy rozwój dzieci

b) prawidłową adaptację

c) jakość kontaktów społecznych

d) prawidłową atmosferę

e) działania dziecka w obrębie budowania odpowiedniej wiedzy i umiejętności Continue reading →

Prezentacja multimedialna – alkoholizm

Czym jest choroba alkoholowa? Jak rozpoznać alkoholika? Jakie zagrożenia niesie ze sobą nadmierne spożywanie napojów alkoholowych?

Continue reading →

Moje okno na świat – projekt edukacyjny

Moje okno na świat
Projekt edukacyjny dla dzieci w wieku przedszkolnym

Wstęp
Projekt edukacyjny pt. „Moje okno na świat” powstał z myślą o realizacji celów zawartych w Podstawie programowej, dotyczących kształtowania umiejętności społecznych dzieci w relacjach z innymi. Założeniem cyklu zajęć jest zapoznanie   najmłodszych z pojęciem tolerancji i poszanowania godności ludzi w codziennych sytuacjach. Continue reading →

Aktywność – rodzaje i znaczenie

Co to jest aktywność dziecka ?

AKTYWNOŚĆ: podstawowy czynnik i warunek  rozwoju przy kształtowaniu procesu twórczego dziecka. Jej podstawową jednostka jest podejmowanie jakiejś czynności. aktywność staje się więc podstawowym warunkiem rozwoju psychomotorycznego przedszkolaka.

Typy aktywności dziecka w wieku przedszkolnym:

  • inspirowana
  • swobodna
  • kierowana

Continue reading →

Metody i formy pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym

Metody: rodzaje i formy pracy z sześciolatkami:

METODY CZYNNE:
  • metoda samodzielnych doświadczeń i przeżyć dziecka: polega na organizowaniu warunków do zabawy i kontaktów z rówieśnikami. Głównym celem metody jest zdobywanie przez dziecko samodzielności. Charakteryzuje ją całkowita swoboda w podejmowanych przez przedszkolaka działaniach.
  • metoda kierowania własną działalnością: polega na zachęcaniu dziecka do wykonywania samodzielnej pracy i rozwijaniu jego zainteresowań
  • metoda zadań stawianych dziecku: obejmuje wszystkie działania, polegające na rozdzielaniu zadań dzieciom, np. zlecanie prac plastycznych, sprzątanie sali, sprzątanie terenu wokół przedszkola
  • metoda ćwiczeń utrwalających: polega na systematycznym ćwiczeniu umiejętności nabytych przez dzieci

Continue reading →

Dokumentacja przedszkolna

Dokumentacja pracy pedagogiczno-dydaktycznej nauczyciela przedszkola

 

Praca nauczyciela przedszkola powinna być starannie zaplanowana na poziomie organizacji:

  • zajęć dydaktycznych
  • pomocy dydaktycznych
  • układania planów dnia
  • opracowywania konspektów i scenariuszy zajęć
  • Continue reading →

Rozwój psycho-ruchowy sześciolatka

Rozwój dziecka to długotrwały proces, obejmujący wszystkie sfery działalności fizycznej i psychicznej:

  • poznawcza
  • motoryczną
  • somatyczną
  • emocjonaln-społeczną

Continue reading →

Cele i zadania edukacji elementarnej

Cele i zadania edukacji:

  • wspieranie dziecka w poznawaniu rzeczywistości o wykorzystywaniu jego potencjału do budowania pozytywnego obrazu własnego „ja”
  • tworzenie warunków, które umożliwiają aktywny udział ucznia w poznawaniu i konstruowaniu wiedzy
  • opanowanie niezbędnych sprawności do dalszej nauki: pisanie, czytanie i rachowanie
  • organizowanie sytuacji, mających na celu rozwijanie spontanicznej aktywności uczniów, motywowanej ich potrzebami i inspirowanej przez nauczycieli i  jego rowniesników
  • tworzenie sytuacji, sprzyjających kreatywnym działaniom
  • tworzenie warunków, w których dziecko jest usatysfakcjonowane z własnych działań i osiągania sukcesów
  • budowanie przynależności do rodziny, społeczności lokalnej, regionu, kraju i Europy poprzez wzbudzanie ciekawosci do poznawania dziedzictwa kulturowego i obyczajów innych ludzi

„der, die, das. Neu” Kurs kontynuacyjny

UNTERRICHTSENTWURF / SCENARIUSZ LEKCJI JĘZYKA NIEMIECKIEGO

Lehrbuch: „der, die, das. Neu“ Kurs kontynuacyjny

Podręcznik:

Stundenzahl: 1x 45 min.

Ilość jednostek lekcyjnych:

Temat: Imperfekt. Zasady tworzenia czasu przeszłego Imperfekt czasowników nieregularnych

Operationales Groblernziel: die Schüler können:

Cel główny operacyjny: uczniowie umieją / potrafią: Continue reading →

O składaniu świątecznych życzeń – konspekt lekcji

Autor konspektu: Ewa Jakubiak – Szydłowska

 

Temat: Życzę Ci…- uczymy się składać wyjątkowe życzenia.

 

Czas: 45 minut Continue reading →

Jak napisać zaproszenie? Scenariusz zajęć (język polski)

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: Piszemy zaproszenie.

Czas: 45 minut Continue reading →

Czym jest wypowiedzenie i orzeczenie? Scenariusz lekcji

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: Podział wypowiedzeń ze względu na ilość orzeczeń.

Czas: 45 minut Continue reading →

Żywot św. Wojciecha – scenariusz zajęć

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: „Co przeważyło szalę?”- Żywot św. Wojciecha

Czas: 90 minut Continue reading →

„Dwa wiatry” i „Jak wygląda wiatr” – analiza porównawcza

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: Jaki jest wiatr? Charakterystyka wiatru na podstawie wierszy: „Dwa wiatry” J.Tuwima i „Jak wygląda wiatr?” D.Wawiłow.

Czas: 90 minut Continue reading →

O porach roku wg mitologii greckiej

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: Skąd się wzięły pory roku – fragment mitologii greckiej

Czas: 45 minut Continue reading →

„O śpiących rycerzach w Tatrach” – konspekt lekcji

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

 

Temat: Czy rycerze się obudzą? Jan Kasprowicz „O śpiących rycerzach w Tatrach”.

Czas: 90 minut. Continue reading →

O przyjaźni – konspekt zajęć języka polskiego

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

 

Temat: Przyjaźń cenniejsza niż …

Czas: 45minut Continue reading →

„Widok z gór” – interpretacja wiersza A. Kamieńskiej

Autor konspektu: Ewa Jakubiak – Szydłowska

 

Temat: „Góry nad wodą klęczą jak praczki” – A. Kamieńska „Widok z gór”.

 

Czas: 45 minut Continue reading →

„Dwa wiatry” J. Tuwima – scenariusz zajęć z języka polskiego

Autor konspektu: Ewa Jakubiak – Szydłowska

Temat: Jaki jest wiatr? Charakterystyka wiatru na podstawie wiersza Dwa wiatry Juliana Tuwima.

Czas: 45 minut Continue reading →

Pisownia wyrazów z „ch” i „h” – konspekt lekcji

Autor konspektu: Ewa Jakubiak – Szydłowska

 

Temat: My zasady dobrze znamy, ortografii się nie damy – pisownia wyrazów z ch i h.*

Czas: 45 minut Continue reading →

Scenariusz zajęć z języka polskiego – ortografia

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: U i ó łatwa gra, gdy zasady każdy zna

 

Czas: 45 minut Continue reading →

Inscenizacja „Kota w butach” – konspekt lekcji (język polski)

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: Przygotowujemy przedstawienie pt. „Kot w butach”.

Czas: 45 minut Continue reading →

Powtórzenie wiadomości o środkach stylistycznych – konspekt lekcji

Autor konspektu: Ewa Jakubiak – Szydłowska

Temat: „Słońce spuściło głowę, obłok zasunęło” – powtórzenie wiadomości o środkach stylistycznych na podstawie fragmentu „Pana Tadeusza”.*

Czas: 45 minut Continue reading →

Czy drzewa mają duszę? Scenariusz lekcji

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: Czy drzewa mają duszę? – „Kult drzew” J.G. Frazer`a i „Kalina” T. Lenartowicza.

Czas: 90 minut Continue reading →

Jaki może być dom? Scenariusz zajęć (język polski)

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: Jaki może być dom?

Czas: 45 min. Continue reading →

„Dom, w którym śmieszy” – scenariusz lekcji (język polski)

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: „Dom, w którym śmieszy” Jerzy Ficowski

Czas: 45 min.

Cele:

-uczeń rozumie treść wiersza i potrafi wyodrębnić obrazy w nim zawarte Continue reading →

„W pustyni i w puszczy” – charakterystyka postaci Stasia Tarkowskiego

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

 Temat: Staś Tarkowski – opis postaci

Czas: 90 min.

Cel: tworzenie charakterystyki Stasia Tarkowskiego Continue reading →

Czy budziki śpią? Konspekt lekcji (język polski)

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: Czy budziki śpią? – J. Ficowski „Jak budzik nocą chodził”.

Czas: 45 minut

Cele:

–          uczeń wie czym są wyrazy dźwiękonaśladowcze

–          uczeń potrafi odnaleźć wyrazy dźwiękonaśladowcze w tekście Continue reading →

Czy znasz własny adres? Konspekt lekcji z języka polskiego

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

 

Temat: Jak poprawnie zapisać adres?

Czas: 45 minut

Cele:

–          nabywanie umiejętności poprawnego zapisywania adresu

–          stosowanie skrótów grzecznościowych Continue reading →

Głoska i litera – konspekt lekcji

TEMAT: Głoska a litera

Cel główny: Uczeń zna podstawowe pojęcia z fonetyki. Continue reading →

Konspekt lekcji z języka polskiego

TEMAT: I ty może stać się niewidzialny! „Goliszowe buty” K. Malickiego.

 

Cel główny: Zapoznanie się z utworem „Goliszowe buty” K. Malickiego. Problem moralny: czy bycie niewidzialnym niesie za sobą same plusy? Rozbudzenie wyobraźni i inwencji twórczej. Continue reading →

Analiza i interpretacja utworu J. Kasprowicza – konspekt lekcji

TEMAT: W oczekiwaniu na skrzydlatych rycerzy

Cel główny: Zapoznanie się z utworem „O śpiących rycerzach w Tatrach” J. Kasprowicza Continue reading →

Podanie i legenda – konspekt lekcji (język polski)

TEMAT: Co wydarzyło się w Kruszwicy? Podanie i legenda.

Cel główny: Zapoznanie się z utworem „Podania o Popielu” C. Niewiadomskiej Continue reading →

Bal u Posejdona – konspekt lekcji z języka polskiego

TEMAT: Bal u Posejdona.

Cel główny: Uczniowie poznają co to jest mit. Zwrócenie uwagi uczniom na wymogi zachowania podczas różnych oficjalnych uroczystości, m.in. w zależności od statusu osoby. Continue reading →

Konspekt lekcji z języka polskiego – analiza i interpretacja utworu J. Tuwima

TEMAT: Poetycki obraz wiatru w utworze J. Tuwima „Dwa wiatry”

Cel główny: Rozbudzenie wyobraźni, myślenia abstrakcyjnego i inwencji twórczej. Continue reading →

Konspekt lekcji o rzeczowniku

TEMAT: Kim jesteś rzeczowniku? Powtórzenie wiadomości z  rzeczownika.

Cel główny: Utrwalenie wiadomości o rzeczowniku. Continue reading →

Konspekt lekcji – sprawdzenie umiejętności ucznia z zakresu czytania ze zrozumieniem

TEMAT: Savoir-vivre dla każdego – przyjęcie. Czytanie ze zrozumieniem.

Cel główny: Sprawdzenie umiejętności ucznia z zakresu czytania ze zrozumieniem. Continue reading →

Konspekt lekcji – przygotowanie uczniów do konkursu recytatorskiego

TEMAT: Przygotowania do konkursu recytatorskiego.

Cel główny: Zbadanie którzy uczniowie mają problemy z wymową i ewentualne rozpoznanie problemu. Ćwiczenia motoryki narządów mowy. Rozbudzenie wyobraźni i inwencji twórczej. Continue reading →

Konspekt lekcji – równoważniki zdań

TEMAT: Kiedy dodam orzeczenie równoważnik w zdanie zmienię. Zdanie czy równoważnik? Rozpoznam bez wątpienia, gdy poszukam orzeczenia.

Cel główny: Poznanie nowego rodzaju wypowiedzenia Continue reading →

Baśń o „Samolubnym Olbrzymie” – konspekt lekcji

TEMAT: Czy warto być egoistą? Baśń o „Samolubnym Olbrzymie”

 

Cel główny: Uczniowie wiedzą co wiąże się z byciem samolubnym, jakie są tego konsekwencje. Continue reading →

Język polski – konspekt lekcji. Analiza i interpretacja wiersza Wisławy Szymborskiej

TEMAT: Czy można zważyć słowa?

Cel główny: Rozwijanie umiejętności odbioru dzieła literackiego. Próba refleksji dotycząca rzeczywistości i własnej w niej obecności. Continue reading →

Konspekt lekcji (język polski). Legenda o św. Franciszku

TEMAT: Nie taki diabeł straszny jak go malują

 

Cel główny: Wzbudzić w uczniach empatię wobec otaczającej ich przyrody, w szczególności wobec gatunków zagrożonych wyginięciem. Ekologia a problem moralny. Continue reading →

Prototyp postaci wampira. Wampir w literaturze


Wampir – klasyczna definicja wampira identyfikuje postać z trupem zmarłej osoby. Wg ludowych podań wampirem mogą  zostać : przedwcześnie zmarłe osoby, czarownica, heretyk, dziecko z nieprawego łoża oraz wilkołak (charakterystyczne przenikanie postaci).
Głównym pożywieniem wampira jest krew, mająca także wartość sakralną. Postać wampira powstała na skutek obaw przed zmarłymi i ich zjawami. Continue reading →

Freudowska psychoanaliza a metodologia badań literackich


Psychoanaliza jako terapia zapoczątkowana pod koniec XIX wieku spełnia funkcję kataryczną. W trakcie zabiegu pacjent zostaje poddawany hipnozie, a lekarz analizuje i interpretuje snutą przez niego opowieść. Twórcą nowego aparatu „leczącego duszę” jest Freud, który psychikę widział jako niepodzielną całość, w której można wyodrębnić poszczególne elementy. Continue reading →

Konspekt lekcji z języka polskiego. Mity greckie – Herakles


Konspekt zajęć z języka polskiego. Mity greckie – Herakles
TEMAT:  W pogoni za fortuną. Pytanie o aktualność mitu o Heraklesie

Cel główny: Konfrontacja kultury antycznej ze współczesną rzeczywistością.

Cele operacyjne:

  • uczeń zna fragment mitologii poświęcony Heraklesowi,
  • uczeń zna definicję archetypu,
  • uczeń potrafi odnaleźć podobieństwa pomiędzy postacią Heraklesa a bohaterami kultury masowej,
  • uczeń potrafi efektywnie wykorzystywać czas, poświęcany zarówno, na pracę indywidualną, jak i grupową.

Continue reading →

Jak napisać dobry konspekt lekcji?

Konspekt lekcji stanowi skrócony opis przebiegu zajęć, pomagający nauczycielowi we właściwym przeprowadzaniu lekcji i przyspieszający proces zdobywanych przez niego umiejętności dydaktycznych.
Narzędzia umożliwiające przygotowanie konspektu:
a) Znajomość programu nauczania, który umożliwi nauczycielowi właściwy rozkład materiału przedmiotowego.
b) Wyznaczenie celów lekcji (cele poznawcze, wychowawcze, kształtujące itd.)
c) Ustalenie kolejności poszczególnych składowych lekcji i określenie czasu ich trwania.
d) Określenie stopnia przyswajalności wiedzy za pomocą prezentowanych na lekcji materiałów.
e) Wybór metod kontrolujących wyniki pracy uczniów. Continue reading →

Odpowiedzialność dyscyplinarna nauczyciela

W myśl przepisów powinnością każdego nauczyciela jest: rzetelna realizacja obowiązków związanych z powierzoną mu funkcją oraz podstawowymi celami szkoły (dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą), w tym również z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę. Wspieranie uczniów w ich rozwoju, dążenie do ciągłego rozwoju osobowego, kształcenie i wychowywanie młodzieży w umiłowaniu Ojczyzny, w atmosferze wolności sumienia i szacunku dla każdego człowieka,  dbałość o kształtowanie u uczniów postaw moralnych i obywatelskich, pokoju i przyjaźni między ludźmi różnych narodów, ras i światopoglądów.[1] Continue reading →

Metodyka języka polskiego. Funkcje językowe, wulgaryzmy, środki komunikacji językowej.

Ogromny wpływ na rozwój metodyki i dydaktyki nauczania miała teoria konstruktywizmu, której twórcami są między innymi : J. Dewey, J. Piaget i L.S Wygocki. Podstawowym założeniem nurtu pedagogicznego jest przekonanie, że wspólne interakcje jednostki ze społeczeństwem wspomagają rozwój intelektualny uczniów. W związku z powyższym istotna staje się rola nauczyciela, który odpowiada za proces kształcenia swoich podopiecznych, a także rola szkoły, która musi odejść od skostniałego systemu, opartego na przekazywaniu wiedzy teoretycznej i zacząć sięgać po nowe metody kształcenia.[1] Continue reading →

Metodyka języka polskiego. Funkcje językowe, wulgaryzmy, środki komunikacji językowej cz.II

I. Podstawa programowa

 

Istotny głos w rozważaniach o systemie nauczania języka polskiego zajmuje dokument prawny Ministerstwa Oświaty, czyli tzw. Podstawa programowa, dzięki któremu można wskazać współczesne tendencje edukacyjne, jak choćby omawiana wyżej integracja treści, czy funkcjonalność wiedzy.[5] Continue reading →

Metodyka języka polskiego. Funkcje językowe, wulgaryzmy, środki komunikacji językowej cz.III

II. Propozycje wydawnicze

 

W swoich rozważaniach poświęciłam wiele uwagi podmiotowemu charakterowi kształcenia, które wpływa na traktowanie procesu edukacyjnego jako całości, niedającej się rozdzielić od funkcjonowania w społeczeństwie, a kształcącej odpowiednie postawy, które pozwolą zgłębiać tajniki wiedzy i usprawniać komunikację międzyludzką. Continue reading →

Metodyka języka polskiego. Funkcje językowe, wulgaryzmy, środki komunikacji językowej cz.IV

III. Metody

 

Przekształcanie wiedzy w umiejętności w głównej mierze zależy od metod nauczania, czyli konkretnych sposobów realizacji tematu. Współcześnie ogromną popularność zyskują tzw. metody aktywizujące, których istota polega na czynnym udziale uczniów w toku prowadzonych zajęć. Poniżej przedstawiam rozwiązania, których można użyć w odniesieniu do zaproponowanego przeze mnie cyklu lekcji.

Najczęściej stosowaną techniką aktywizującą jest tzw. praca w grupach, która uczy rówieśników, w jaki sposób planować czas pracy, dzielić się spostrzeżeniami, co w efekcie prowadzi do osiągania wyników poprzez współdziałanie. W obrębie wymienionej metody, kształtują się kolejne, które pozwalają nauczycielowi projektować zajęcia, zmierzające do nabywania umiejętności pracy zespołowej.[16] Continue reading →

Zapożyczenia w dobie średniopolskiej

Nie ulega wątpliwości, że największy wpływ na przyrost słownictwa doby średniopolskiej miały zapożyczenia, które przedostawały się do polszczyzny w wyniku ożywienia stosunków gospodarczych, kulturalnych oraz naukowych pomiędzy Polską, a pozostałymi krajami Europy Środkowej.

Język czeski

Znajomość języka czeskiego w elitarnych kręgach stała się symbolem wykształcenia i kultury osobistej, co zaowocowało przenikaniem do polszczyzny wielu wyrazów obcego pochodzenia. Moda językowa związana z czeszczyzną okazała się krótkotrwała, w związku z czym do dzisiaj przetrwało tylko kilka wyrazów z okresu między XV a XVI wiekiem, a wśród nich są, takie leksemy jak: duchowieństwo, nabożeństwo, sprawiedliwość czy zwolennik.

Język niemiecki

Continue reading →

Nauka w dobie średniopolskiej

Nauka w dobie średniopolskiej

Teksty naukowe pozostawały pod wpływem łaciny, dlatego najważniejsze dzieła tego okresu, czyli „De revolutionibus orbium coelestium” Mikołaja Kopernika i „De republica emendanda” Andrzeja Frycza Modrzewskiego nie były napisane po polsku, pomimo że ich twórcami byli nasi rodacy. Pierwsi autorzy występujący przeciwko hegemonii łaciny to Marcin Bielski i Maciej Stryjkowski, którzy opracowane przez siebie kroniki wydali w języku narodowym. W zakresie prawa to Bartłomiej Groicki ( „Porządek sądów i spraw miejskich prawa magdeburskiego”) i Paweł Kuszewicz ( „Dzieje w koronie polskiej”) stali się propagatorami języka ojczystego. W dziedzinie geometrii byli to Stanisław Grzepski i Stanisław Solski, a w dziedzinie myśli społecznej Andrzej Frycz Modrzewski. „O ziołach i mocy ich” zostało napisane przez Stefana Falimierza, wpisując się w nurt dbałości o język ojczysty ze strony przyrodników, a wśród nich byli także Marcin Siennik i Marcin z Urzędowa. W obronie języka polskiego wystąpiło również wielu innych uczonych zajmujących się, np. myślistwem, architekturą czy techniką wojskową.

Na początku XVI wieku rozwija się szkolnictwo, a język polski staje się pomocniczym językiem dla wykładowej łaciny, w związku z czym powstają liczne opracowania poświęcone polszczyźnie, a najważniejsze z nich to:

a)      Leksykon łacińsko-polski Jana Mączyńskiego z 1564 roku

b)      „Polonicae grammatices institutio” Piotra Statoriusa-Strojeńskiego z 1568 roku

c)      „Thesaurus Polono-Latino-Greacus” Grzegorza Knapiusza z lat 1621-1632

d)     „Dictionarium trilingue” Mikołaja Volckmara z 1596 roku

e)      Rękopiśmienny słownik bydgoskiego bernardyna Bartłomieja

Wpływ ruchów reformatorskich i kontreformatorskich na język polski

Innowiercy i katolicy

Wpływ ruchów reformacyjnych i kontrreformacyjnych na język polski w dobie średniopolskiej był nie bez znaczenia, a różnowiercy zostawili po sobie trwały ślad w postaci pism w języku narodowym, z których najważniejsze są:

a)      „Catechismus” Jana Seklucjana,

b)      „Postylla” i „Apocalypsis” Mikołaja Reja,

c)      „O różnicach teraźniejszych…” Grzegorza Pawła z Brzezin,

d)     „Katechizm z naukami i pieśniami” Krzysztofa Kraińskiego.

Kościół katolicki nie pozostał bierny i pomimo niechęci wobec korzystania z języka polskiego wytoczył ostre działa w postaci następujących tekstów:

a)      „Rozmowy dworzanina z mnichem” Marcina Kromera

b)      „Nauka prawego chrześcijanina” Benedykta Herbsta

c)      „O jedności Kościoła Bożego” Piotra Skargi

d)     „Postylle Katolicznej część wtóra” Jakuba Wujka

O języku polemik politycznych cz.I

Jednym z zadań elit politycznych jest krzewienie wartości poprzez ukazywanie wzorców, dlatego władza, biorąc czynny udział w formowaniu działań, wpływających na rozwój całego państwa, powinna czuć się odpowiedzialna za rodzaj i sposób podejmowanych decyzji, które warunkują społeczne nastroje. Toteż, żeby pozyskać zwolenników, należy postępować wedle ogólnie przyjętego kryterium szacunku wobec drugiego człowieka, uczciwości i bezinteresowności. Continue reading →

O języku polemik politycznych cz.II

Podejmując się próby charakterystyki języka współrozmówców trzeba jednoznacznie wskazać na błędy, jakie pojawiają się w ich wypowiedziach. Budowane zdania są niepoprawne pod względem stylistycznym, składniowym i fonetycznym. Ich autorzy używają wulgaryzmów i innych ekspresywizmów. Zdania są urywane, niekompletne, uwidacznia się ich potoczny charakter. Adamowi Michnikowi zarzucono nawet, jako wybitnemu intelektualiście, że użył gangsterskiego slangu[1], podczas rozmowy prowadzonej z Lwem Rywinem, natomiast główny podejrzany w sprawie afery korupcyjnej użył języka pełnego skrótowości i niedopowiedzeń. Całość można określić jako akt komunikacyjny, w którym wypowiedzi są mozaiką i tylko ci którzy zaznajomili się z tematem będą mogli odpowiedzieć na pytanie, czego dotyczyła rozmowa.

Continue reading →

O języku polemik politycznych cz.III

Ponadto w wypowiedziach premiera nie brakuje błędów logicznych i gramatycznych, jak w tej o działaniach podejmowanych przez Zytę Gilowską: Pani premier niech się zajmie, tak powiem państwu tu otwarcie w tym gronie, niech się zajmie sytuacją polskiej służby zdrowia i przestanie niszczyć dalej polskie rolnictwo, niech ona się zajmie służbą zdrowia a nie dalszym niszczeniem polskiego rolnictwa, od tego jesteśmy my! [1] Lapsus słowny, którego przykład zamieściłam powyżej jest jednym z częstych błędów, jakie charakteryzują wypowiedzi byłego wicepremiera. Continue reading →

O języku polemik politycznych cz.IV

Postawa prezentowana przez ludzi władzy nie wpływa korzystnie na zmiany, które pozwolą na wewnętrzny rozwój państwa, sprawia natomiast, że tak, jak pisze Leszek Kazimierz Gilejko: Znakiem tożsamości elit jest brak kultury politycznej.[1] Przedstawiciele rządu cieszą się złą sławą, między innymi dlatego, że nie uznają dialogu i kompromisu, wybierają otwarty konflikt i poszukują skandali, które mają skompromitować przeciwników. Polityczne spory ustępują rzeczowej dyskusji, a język dyplomacji staje się zbrutalizowany. Przestaje mieć znaczenie rozstrzygnięcie jakiegoś sporu, wspólne szukanie rozwiązań. Zadaniem rządzących, jak i opozycji jest ukazywanie różnic pomiędzy jednymi, a drugimi. Prowadzi to do swoistego paradoksu, gdzie państwo nie zostaje reformowane, przez brak podejmowanych działań, ale z niemożności podjęcia logicznego dyskursu. Continue reading →

Pierwsze biblie katolickie i innowiercze

W wyniku reformacji i kontrefomacji zaczęły powstawać rozmaite przekłady Pisma Świętego, stanowiące o sile i potędze poszczególnych grup religijnych.

Biblie katolickie:

  1. „Biblia Królowej Zofii” (1455) została przetłumaczona z języka czeskiego na polski, w związku z czym występuje w niej wiele wyrazów zaczerpniętych z języka czeskiego tzw.  bohem izmów
  2. „Biblia Szaroszpatacka” (      ) swoją nazwę zawdzięcza miejscowości Szaroszpatak na Węgrzech, gdzie w gimnazjum kalwińskim odnaleziono jej rękopis
  3. „Biblia Leopolity” lub „Biblia Scharffenbergów” (1561) druga nazwa ma bezpośredni związek z miejscem jej wydrukowania. Naczelnym redaktorem dzieła był Jan Kasprowicz
  4. „Biblia Jakuba Wujka” (1593) uznawana jest za wybitne dzieło napisane w ojczystym języku, a zarazem jeden z najstarszych zabytków języka polskiego
  5. „Biblia tysiąclecia” (1969) pierwsza biblia napisana po II wojnie światowej

Biblie innowiercze:

  1. „Biblia Brzeska (Pinczowska lub Radziwiłowska)” została wydana w Brześciu w 1563 roku. Przez długi czas figurowała na liście ksiąg zakazanych. Władysław, jeden z synów Radziwiła, spalił na stosie niemal wszystkie jej egzemplarze. Pierwsze wydanie biblii ( w przekładzie kalwińskim) jest zatem unikatowym dziełem, także pod względem artystycznym
  2. „Biblia nieświeska” (1572) napisana m.in. przez Szymona Budnego, który w późniejszym czasie ją przeredagował, by stała się bardziej poręczna i mniej obszerna
  3. „Biblia gdańska” (1632) stanowi do dzisiaj podstawowy tekst protestantów

Historia języka

Historia nauki o języku bada dynamikę przemian danego języka na przestrzeni dziejów i opisuje jego losy. Dzielimy ją na historię wewnętrzną, analizującą przemiany strukturalne we wszystkich podsystemach (fonologicznym, morfologicznym, składniowym oraz leksykalnym) i historię zewnętrzną, sprawdzającą zmiany kulturowe i społeczne w ciągu trwania danego języka. Continue reading →

Słowniki historyczne języka polskiego

Słowniki historyczne języka polskiego

  1. Jan Murmeliusz (1526) słownik łacińsko-niemiecki z dołączoną do niego częścią polską
  2. Jan Murmeliusz (1564) „Lexikon latinum-polonicum”, pierwszy słownik języka polskiego, w którym Murmeliusz tłumaczy łacińskie leksemy na język polski
  3. Mikołaj Volckmar (1596) słownik łaciński-grecko-polski
  4. Grzegorz Knapiusz „Tesaurus polono-latino-grecus”, słownik języka polskiego, w którym polskie wyrazy tłumaczone są na język łaciński i grecki
  5. Michał Abraham Trozt (1764) „Nowy dykcjonarz tj. słownik polsko-francusko-niemiecki”, słownik języka polskiego, w którym tłumaczone są leksemy pochodzenia niemieckieg i francuskiego
  6. Samuel Bogumił Linde (1807) Warszawa „Słownik języka polskiego” , stanowi pierwszy, samodzielny słownik języka polskiego
  7. Drukarnia Orgelbranda (1861) Wilno „Słownik języka polskiego”, popularnie nazywany słownikiem wileńskim, zawiera w sobie regionalizmy wileńskie
  8. Kryński, Karłowicz, Niedźwiedzki (1900 – 1927) „Słownik języka polskiego”, popularnie nazywany słownikiem warszawskim. Jest to pierwsze dzieło wielotomowe
  9. Michał Artz  (1939) „Ilustrowany słownik języka polskiego” , pierwszy ilustrowany słownik języka polskiego
  10. Witold Doroszewski (1958 – 1969) „Słownik języka polskiego””, składający się z dziesięciu tomów i suplementu
  11. Mieczysław Szymczak (1970) „Słownik języka polskiego”, składający się z trzech tomów

 

Słownictwo doby staropolskiej

Doba staropolska (od połowy XII do przełomu XV i XVI wieku)

Słownictwo w dobie staropolskiej stale rosło, a jego ilość wynosiła ponad piętnaście tysięcy wyrazów i nic nie wskazywało na to, że leksemów nie będzie przybywać, gdyż wraz z przyjęciem chrześcijaństwa i wzrostem znaczenia Polski na tle innych państw europejskich zmieniała się mentalność ludzi. Stare przyzwyczajenia odchodziły w niepamięć, a zastępowały je nowe, związane z innym niż dotychczas stylem życia, co powodowało konieczność nazywania nowych przedmiotów i stanów. Continue reading →

Pierwsze drukarnie i drukarze

Drukarnie i drukarze

Ojcem druku był Jan Gutenberg, który wymyślił go w 1450 roku, jako sposób na przełamanie monopolu kupna książek wyłącznie przez przedstawicieli bogatych warstw społecznych. Wynalazek druku miał także przyśpieszyć proces tworzenia duplikatów autorskich dzieł, zamieniając pióro i kałamarz na czcionkę i tusz. W związku z powyższym w niedługim czasie w Europie zaczęły powstawać pierwsze drukarnie zajmujące się powielaniem egzemplarzy różnych książek. Pierwszy krótki tekst został wydrukowany we Wrocławiu u Kacpra Elyana na początku XVI wieku, a pierwsza książka u Floriana Unglera w Krakowie i był to „Raj duszny” Biernata z Lublina z 1513 roku. Właścicielami krakowskich drukarni byli:

a)      Jan Haller

b)      Hieronim Wietor ( w drukarni wydano Biblię w przekładzie Jakuba Wujka w 1593 roku)

c)      Mark i Maciej Szarffenbergowie ( w drukarni wydano tzw. Biblię Leopolity z 1561 roku)

d)     Mateusz Siebeneicher

e)      Maciej Wierzbięta

Wulgaryzmy – konspekt lekcji języka polskiego

TEMAT: Wulgaryzmy pod mikroskopem.

Cel główny:  Uświadomienie uczniom, że młody człowiek powinien posługiwać się poprawną polszczyzną, unikając słownictwa potocznego i wulgaryzmów.

Cele operacyjne:

 

– uczeń wie, że język polski bogaty jest w wulgaryzmy, których należy unikać formułując własne wypowiedzi,

– uczeń wie, że należy unikać ordynarnych słów, zwłaszcza wtedy, gdy godzą w drugą osobę,

– uczeń posługuje się polszczyzną, w której wulgaryzmy są nieobecne

Cele dydaktyczne:

– uczeń dba o język ojczysty,

– buduje swoje wypowiedzi zgodnie z normami ustalonymi na lekcji,

– jest gotowy nawiązywać współpracę z nauczycielem i klasą Continue reading →

Jak nauczyć się samodyscypliny? O zasadach obowiązujących na zajęciach lekcji języka polskiego

                             Konspekt lekcji z języka polskiego

 

TEMAT: Jak nauczyć się samodyscypliny? O zasadach obowiązujących na zajęciach lekcji języka polskiego

Cel główny: Ustalenie zasad, dzięki którym uczniowie nauczą się efektywnie pracować na lekcjach języka polskiego

Cele operacyjne:

Uczeń potrafi:

  • Słuchać innych i wypowiadać własne sądy
  • Zachowywać się wedle ustalonych kryteriów
  • Formułować wnioski na temat własnego zachowania

Continue reading →

Partykuła – konspekt lekcji z j. polskiego

Partykuła – konspekt lekcji z języka polskiego

TEMAT: „Nie taki diabeł straszny jak go malują.” Pisownia partykuły „nie” z różnymi częściami mowy.

Cel główny: Umiejętność posługiwania się poprawną polszczyzną.

Cele operacyjne:

-poznanie zasady pisowni „nie” z różnymi częściami mowy,

-kształcenie umiejętności posługiwania się zdobytą wiedzą w praktyce,

-umiejętność uzasadniania swojego wyboru.

Cele dydaktyczne:

– wyrabianie szacunku do języka ojczystego,

–  ćwiczenie pamięci wzrokowej,

–  troska o poprawność i estetykę pisma,

–  wdrażanie do samokontroli i samodyscypliny. Continue reading →

Czasownik – część mowy. Konspekt zajęć z języka polskiego

Konspekt lekcji z języka polskiego – czasownik

TEMAT: O czasowniku słów kilka.

Cel główny: Gromadzenie wiedzy na temat jednej z części mowy- czasownika. Continue reading →

Czasownik – podstawowa część mowy. Konspekt lekcji z języka polskiego

            

Konspekt lekcji   z języka polskiego

TEMAT: Nie mogę zapomnieć o czasowniku. Lekcja powtórzeniowa.

Cel główny: Znajomość podstawowej części mowy, którą uczeń posługuje się w mowie i piśmie.

Cele operacyjne:

Uczeń potrafi:

  • Odróżniać czasownik spośród innych części
  • Wykorzystać czasownik do konstrukcji zdań
  • Zauważyć różnicę między formami osobowymi a nieosobowymi czasownika
  • Odmienić czasownik we wszystkich czasach o trybach

Continue reading →

Nowomowa – konspekt lekcji

TEMAT: Ja jestem człowiekiem ludzkim! O języku polityków.

Cel główny: Uczniowie wiedzą, że język wykorzystywany w polityce może być skuteczną formą manipulowania całym społeczeństwem

Cele operacyjne:

 

– uczeń zna pojęcie nowomowy
– uczeń wie, że w dobie XXI wieku należy dbać o ojczysty język, który jest jedną z najważniejszych form komunikacji
– uczeń zna pojęcia manipulacji i perswazji, potrafi je rozpoznać i scharakteryzować Continue reading →

O istocie religii

Struktura religii

Religia to pewien sposób życia rozmaitych społeczeństw. Współistnieją w niej cztery elementy:

1. Wierzenia (mity, doktryna, dogmaty)
2. Rytuały (uzewnętrznienie kultu)
3. Organizacja (instytucje religijne i duchowni)
4. Przeżycia religijne ( przy czym ten element nie stanowi czynnika determinującego)

WIERZENIA – mają związek z przeszłością i teraźniejszym obliczem dawnej działalności. Wskazują na to jak interpretować pewne elementy religii. Continue reading →

Konspekty zajęć z języka polskiego. W kręgu środków komunikacji językowej

TEMAT: Rozmowy kontrolowane.

Cel główny: Zapoznanie z różnymi funkcjami języka. Umiejętność ich rozpoznawania i odnajdywania w różnych tekstach kultury.
Continue reading →

Zmieniony głos SETTEMBRINIEGO

Barańczak w jednym ze swoich esejów przywołuje postaci dwu bohaterów, którzy występują na stronach „Czarodziejskiej góry”. To one stanowią rdzeń całego eseju, bo za ich pomocą autor opowiada nam o sztuce i zmianie społecznego myślenia od czasu, gdy Mann napisał swoją powieść.

Continue reading →

Takie małe „co nieco”, czyli w kręgu fraszek Kochanowskiego

TEMAT: Takie małe „co nieco”, czyli w kręgu innych fraszek Kochanowskiego

Cel główny: Zapoznanie się z tematyką fraszek Kochanowskiego

Cele operacyjne:

Uczeń potrafi:

  • Słuchać i czytać ze zrozumieniem
  • Wytłumaczyć pojęcie archaizmu i zastąpić go wyrazem z języka współczesnego
  • Odpowiedzieć na podstawowe pytania, dotyczące: podmiotu lirycznego, adresata w wierszu i celu utworu.
  • Zmusić się do refleksji nad tematyką fraszek

Continue reading →

Tadeusz Boy-Żeleński

Już od dawna znajduję podziw dla tych wszystkich śmiałków, przekładających dzieła literatury światowej na nasz ojczysty język. Jakże dzielni są,  poszukując odpowiednich słów dla wyrażenia myśli artysty, którego utwory piszą od początku. Wielcy, których nazwisk nie znajdziemy na okładkach książek, a czasem tylko, małą czcionką, zaznacza się nam ich obecność. Uczestniczą w naszej przygodzie z lekturą i giną w  świadomości czytelniczej po jej przeczytaniu . A to właśnie oni zapoznają nas z odległymi światami, ukazanymi przez Marqueza, turecką rzeczywistością przedstawioną  przez Pamuka, czy z obrazem niespełnionej miłości ukazanym w Tristanie i Izoldzie. I dzięki nim poszczególne dzieła rozbudzają ciekawość oraz zmuszają do refleksji nad istotnymi kwestiami, dotyczącymi ludzkiej egzystencji. Continue reading →

Najstarsze zabytki języka polskiego

Bulla gnieźnieńska

Continue reading →

Fraszki Kochanowskiego – konspekt zajęć

TEMAT: Tak to czasem w wierszach bywa, że i drzewo się odzywa. O fraszkach Jana Kochanowskiego

Continue reading →

Tolerancja? A co to takiego? Konspekt zajęć

TEMAT: Tolerancja? A co to takiego?!

Cel główny: Kształtowanie postawy tolerancji wobec odmienności drugiego człowieka.

Continue reading →

Humoreski śląskie cz. I

Literatura ludowa Górnego Śląska dostarcza nam tekstów bogatych w anegdoty, humoreski i kawały. Bery i wice, czyli ludowe żarty, a także podania, bajki i legendy zawierają elementy komizmu, czyli kategorii estetycznej, charakterystycznej dla pewnych konfiguracji zjawisk spotykanych w życiu lub przedstawianych przez sztukę, wywołująca u obserwatora, mogącego być równocześnie uczestnikiem lub sprawcą takich konfiguracji, reakcję w postaci śmiechu i wesołości wykluczającą zarazem silne emocje negatywne, jak np. trwogę, odrazę, rozpacz czy litość[1].

Continue reading →

Humoreski śląskie cz.II

Jan Bystroń w dziele pt. Komizm[4] dokonuje charakterystyki poszczególnych typów komizmu, wyróżniając: sytuacyjny, charakterów i językowy. Pierwszy polega na bawieniu odbiorcy spiętrzeniem niefortunnych i niezwykłych wypadków, drugi sprowadza się do kreowania bohaterów za pomocą uwypuklenia pewnych cech charakteru, ostatni wyraża się przez użycie określonych środków lingwistycznych, wywołujących u odbiorcy wesołość. Continue reading →

Humoreski śląskie cz.III

W obrębie pieśni sytuuje się również twórczość zbójnicka, której komizm ujawnia się za pomocą rubasznego języka, np.:

„Nie ma nad Proćpaka tęższego chłopaka

On kiedy pon jaki mo kabot złocisty

Cyrwone chodaki, pas rzymienisty cysty

Za pasym toporek i dukatów worek

Nie dba na dworaka, ani na wojaka

Choć trefi na zucha, zginie kieby mucha

Choć tysiąc górali, on się im wyśliźnie

Jak toporkiem piźnie, z rudnicy wypali

Uciekoj kto może, bo zginies nieboze.”

„Pójdźmy chłopcy kraść i zbijać

Bo ni momy za co pijać

Ej, bo sie zapocyno

Ej, bo sie zapocyno

Bucyna ozwijać”

„Tajcuj ze se tajcuj

Kacmarecko tłusto

a bydzie za niedługo

stajenecka pusto” [13] Continue reading →

Humoreski śląskie cz. IV

Śląskie dowcipy, jak każdy typ dowcipu ludowego, mają charakter rubaszny, a czynnikiem powodującym ich odbiór jako bardziej grubiańskich jest odczucie samej gwary jako bardziej grubiańskiej. Natomiast brak w nim wulgarności i drastycznej obsceniczności, która niejednokrotnie znamionuje humor ogólnopolski. Continue reading →

Humoreski śląskie cz. V

W dziele pt. O targach, jarmarkach, odpustach, kiermaszach i pielgrzymkach, autorka informuje czytelników, że humor towarzyszył Ślązakom w czasie wolnym od pracy, który chętnie spędzali w towarzystwie przyjaciół. Mężczyźni udawali się do karczmy, a kobiety do magla bądź do piekarni, aby wymienić się najnowszymi plotkami. Życie ludności umilały także orkiestry podwórkowe, stanowiące element śląskiej kultury i tradycji, bawiące innych skocznymi melodiami i frywolnymi piosenkami. Jarmarki, targi i festyny stały się kolejną oazą rozrywki, gdzie spotykały się rodziny i sąsiedzi, aby odpocząć od codzienności. Przekupki pozwalały rozweselić się przybyłym, zachęcając ich, w humorystyczny sposób, do zakupu określonych produktów, takimi słowami: Baby, ino do mie po te ogóreczki, jak laleczki lub Babka bolą zęby, to dajcie jej kuramin do gęby, po tym już spokój mocie, bo babka pochowocie[20]. Continue reading →

Zmiany językowe w dobie średniopolskiej

Doba średniopolska (od przełomu XV i XVI do połowy XVIII wieku)

W dobie średniopolskiej na rozwój języka polskiego wpłynęło wiele czynników, które należy opisać, by zrozumieć mechanizmy zmian w obrębie leksyki, fleksji i słowotwórstwa ojczystego języka. Jednym z ważniejszych stał się rozkwit i polonizacja miast na przełomie XV i XVI wieku. W celach minimalizowania obcych wpływów w 1536 roku przeniesiono kazania z kościoła św. Barbary do kościoła Mariackiego, by odczytywane były po polsku, a nie jak dotąd po niemiecku. Kolejnym elementem życia społecznego, wywierającym przemożny wpływ na rozkwit języka stał się program wszechstronnej naprawy państwa, inaczej nazywany „egzekucją praw i dóbr”, sformułowany przez warstwę szlachecką, która chciała, aby w państwie przestrzegano ustalonych praw. Liczne pisma i broszury, a także przemówienia stały się przykładem użycia nowego gatunku literackiego, jakim była polemika polityczno-społeczna. Stanisław Orzechowski ze swoją Rozmową albo dyjalogiem około egzekucyjnej Polskiej Korony czy Jan Dymitr Solikowski z dziełem pt. Ziemianin albo rozmowa ojca z synem o sprawie polskiej przyczynili się do spopularyzowania kwiecistego stylu i sztuki przemawiania w języku polskim. Sympatycy i zwolennicy rewolucyjnych haseł wysuwali postulaty dbałości o rodzimą spuściznę, co zaowocowało opublikowaniem zbioru uchwał sejmu krakowskiego z 1543 roku w języku ojczystym.

Reformacja i kontreformacja a literatura

Innowiercy i katolicy

Wpływ ruchów reformacyjnych i kontrreformacyjnych na język polski w dobie średniopolskiej był nie bez znaczenia, a różnowiercy zostawili po sobie trwały ślad w postaci pism w języku narodowym, z których najważniejsze są:

a)      „Catechismus” Jana Seklucjana,

b)      „Postylla” i „Apocalypsis” Mikołaja Reja,

c)      „O różnicach teraźniejszych…” Grzegorza Pawła z Brzezin,

d)     „Katechizm z naukami i pieśniami” Krzysztofa Kraińskiego.

Kościół katolicki nie pozostał bierny i pomimo niechęci wobec korzystania z języka polskiego wytoczył ostre działa w postaci następujących tekstów:

a)      „Rozmowy dworzanina z mnichem” Marcina Kromera

b)      „Nauka prawego chrześcijanina” Benedykta Herbsta

c)      „O jedności Kościoła Bożego” Piotra Skargi

d)     „Postylle Katolicznej część wtóra” Jakuba Wujka

Zapożyczenia w dobie staropolskiej

Język czeski

Znajomość języka czeskiego w elitarnych kręgach stała się symbolem wykształcenia i kultury osobistej, co zaowocowało przenikaniem do polszczyzny wielu wyrazów obcego pochodzenia. Moda językowa związana z czeszczyzną okazała się krótkotrwała, w związku z czym do dzisiaj przetrwało tylko kilka wyrazów z okresu między XV a XVI wiekiem, a wśród nich są, takie leksemy jak: duchowieństwo, nabożeństwo, sprawiedliwość czy zwolennik. Continue reading →

Słownictwo w dobie staropolskiej

Zmiany w słownictwie doby średniopolskiej

W dobie staropolskiej przybyło około piętnastu tysięcy nowych wyrazów, czyli trzykrotnie mniej niż w dobie średniopolskiej, gdzie było ich już pięćdziesiąt tysięcy. Słownictwo kurczyło się i rozrastało, gdyż pewne leksemy wychodziły z użycia, zmieniały znaczenie lub pojawiały się nowe, które zastępowały archaiczne słowa. Continue reading →

Prezentacja multimedialna – O języku polityków

Poniżej załączam prezentację multimedialną, poświęconą językowi polityki. Znajdziecie w niej, m.in. rodzaje środków językowych, używanych przez polityków oraz rodzaje wpływu języka na kształtowanie postaw społecznych.

język polityki – prezentacja (ppt)

Dom jest dla człowieka częścią jego istoty – konspekt zajęć

TEMAT: „Dom jest dla człowieka częścią jego istoty.” Czym jest dla mnie?

Continue reading →

Renesansowa ortografia (1514)

Ortografia

W miarę rozwoju i przeobrażeń w sferze języka zaczęły pojawiać się głosy o ujednoliceniu zapisu tekstów poprzez korzystanie z tych samych znaków na określenie poszczególnych wyrazów. Zbiór reguł ortograficznych pojawił się po raz pierwszy w słowniku wydanym w 1514 roku u Floriana Unglera. „Ortographia seu modus recte scribendi et legendi Polonicum idioma” zawierało wiele nowoczesnych rozwiązań, które miały umożliwić przyszłemu czytelnikowi rozszyfrowanie tekstów. Stanisław Zaborowski głosił, między innymi postulat o wprowadzeniu znaków diakrytycznych, a sporo jego pomysłów znajduje odzwierciedlenie we współczesnej polszczyźnie.

„Krótka nauka czytania i pisania” Jana Seklucjana nie pozostawiła prawie żadnych śladów w języku polskim, podobnie jak „Ortografia polska” dołączona do „Katechizmu” autorstwa Suklecjana. Zmiany w zakresie pisowni przedstawione przez twórców w ich dziełach zamieszczam poniżej:

a)      Litera j miała być zastępowana i lub y

b)      Miękkość oznaczana przez poziomą kreskę i dodanie litery y

c)      Samogłoska pochylona miała być odróżniana od jasnej za pomocą ukośnej kreski

d)      Nagłosowa litera u miała zostać zastąpiona przez v

e)      Litera x miała być używana zamiast połączeń ks i kś

„Nowy karakter polski” Jana Januszowskiego został wydany w 1594 roku i zawierał pomysły Jana Kochanowskiego i Łukasza Górnickiego. Kochanowski chciał, aby nie używano znaków diakrytycznych tam, gdzie wymowa jest oczywista, a Łukasz Górnicki postulował zamianę litery ł na podwójne l.

Pisownia zaproponowana przez Murzynowskiego i Seklucjana obowiązywała do końca XVIII wieku.

Czy mogę zostać czarodziejem? Konspekt zajęć

TEMAT: Czy mogę zostać czarodziejem?

Cel główny: Odkrycie przez uczniów przesłania utworu Z. Herberta

Continue reading →

Język prasłowiański

Język prasłowiański

Językiem prasłowiańskim posługiwały się ludy zamieszkujące tereny pomiędzy Odrą a Bugiem oraz Bałtykiem i Karpatami. W wyniku ekspansji plemion w stronę Dniepru i Desny grupa prasłowiańska rozpadła się na grupy: wschodniosłowiańską, zachodniosłowiańską i południowosłowiańską, w obrębie których wykształciły się osobne języki:
Continue reading →

Język praindoeuropejski

Język praindoeuropejski – językiem wielu narodów

Na przełomie czwartego i piątego tysiąclecia przed naszą erą na obszarze Europy Środkowej i Azji żyły społeczności posługujące się językiem nigdzie niespisanym, a odtworzonym na podstawie zależności, jakie zachodziły pomiędzy językami różnych narodowości. Język praindoeuropejski, bo tak nazywa się jeden z najstarszych języków świata rozpadł się w wyniku wędrówki ludów ( czwarte tysiąclecie p.n.e.) i z niego powstały następujące dialekty, z których powstały osobne języki: Continue reading →

Zasady tworzenia czasu Imperfekt – konspekt

UNTERRICHTSENTWURF/ SCENARIUSZ LEKCJI JĘZYKA NIEMIECKIEGO

Lehrbuch: „der, die, das. Neu.“ Kurs kontynuacyjny

Podręcznik:

Stundenzahl: 1 x 45 min.

Ilość jednostek lekcyjnych:

Thema:

Temat: Czas przeszły Imperfekt. Zasady tworzenia. Continue reading →

Jak napisać ogłoszenie do gazety? Konspekt lekcji języka niemieckiego

UNTERRICHTSENTWURF/ SCENARIUSZ LEKCJI JĘZYKA NIEMIECKIEGO

Lehrbuch

Podręcznik  „Themen neu 1. Lehrwerk für Deutsch als Fremdsprache” Hartmut Aufderstraβe,
Heiko Bock Mechthild Gerdes, Jutta Müller, Helmut Müller

Stundenzahl

Ilość jednostek lekcyjnych: 1 godz.(45min)

Thema:

Temat: Wohnungsmarkt- wir analysieren Wohnungsanzeigen Continue reading →

Dom moich marzeń (scenariusz lekcji języka niemieckiego)

UNTERRICHTSENTWURF/ SCENARIUSZ LEKCJI JĘZYKA NIEMIECKIEGO

Lehrbuch

Podręcznik  Themen neu 1. Lehrwerk für Deutsch als Fremdsprache” Hartmut Aufderstraβe,
Heiko Bock Mechthild Gerdes, Jutta Müller, Helmut Müller

Stundenzahl

Ilość jednostek lekcyjnych: 1 godz.(45min)

Thema:

Temat: Wo und wie möchtest du gern wohnen- die Wortschatzerweiterung Continue reading →

Was hast du heute Abend vor? Konspekt lekcji z niemieckiego

UNTERRICHTSENTWURF/ SCENARIUSZ LEKCJI JĘZYKA NIEMIECKIEGO

Lehrbuch

Podręcznik  Themen neu 1. Lehrwerk für Deutsch als Fremdsprache” Hartmut Aufderstraβe,
Heiko Bock Mechthild Gerdes, Jutta Müller, Helmut Müller

Stundenzahl

Ilość jednostek lekcyjnych: 1 godz.(45min)

Thema:

Temat: Was hast du heute Abend vor? – wir bilden Dialoge Continue reading →

Stopniowanie przymiotników i przysłówków – konspekt zajęć z niemieckiego

UNTERRICHTSENTWURF/ SCENARIUSZ LEKCJI JĘZYKA NIEMIECKIEGO
Stundenzahl
Ilość jednostek lekcyjnych:    1 godz.(45min)
Thema: Übungen zur Komparation der Adjektive und Adverbien
Temat: Ćwiczenia w stopniowaniu przymiotników i przysłówków
Operationeles Groblernziel:
Cel główny operacyjny:
Die Schüler können
Uczniowie umieją/potrafią wypowiadać się na różne tematy używając przymiotników w stopniu równym wyższym i najwyższym.Uczniowie potrafią porównać różne zjawiska używając spójnika wiążącego „als” i przyimka „von” Continue reading →