O składaniu świątecznych życzeń – konspekt lekcji

Autor konspektu: Ewa Jakubiak – Szydłowska

 

Temat: Życzę Ci…- uczymy się składać wyjątkowe życzenia.

 

Czas: 45 minut

Jak napisać zaproszenie? Scenariusz zajęć (język polski)

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: Piszemy zaproszenie.

Czas: 45 minut

Czym jest wypowiedzenie i orzeczenie? Scenariusz lekcji

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: Podział wypowiedzeń ze względu na ilość orzeczeń.

Czas: 45 minut

Żywot św. Wojciecha – scenariusz zajęć

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: „Co przeważyło szalę?”- Żywot św. Wojciecha

Czas: 90 minut

“Dwa wiatry” i “Jak wygląda wiatr” – analiza porównawcza

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: Jaki jest wiatr? Charakterystyka wiatru na podstawie wierszy: „Dwa wiatry” J.Tuwima i „Jak wygląda wiatr?” D.Wawiłow.

Czas: 90 minut

O porach roku wg mitologii greckiej

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

 

Temat: Skąd się wzięły pory roku – fragment mitologii greckiej

Czas: 45 minut

“O śpiących rycerzach w Tatrach” – konspekt lekcji

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

 

Temat: Czy rycerze się obudzą? Jan Kasprowicz „O śpiących rycerzach w Tatrach”.

Czas: 90 minut.

O przyjaźni – konspekt zajęć języka polskiego

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

 

Temat: Przyjaźń cenniejsza niż …

Czas: 45minut

“Widok z gór” – interpretacja wiersza A. Kamieńskiej

Autor konspektu: Ewa Jakubiak – Szydłowska

 

Temat: „Góry nad wodą klęczą jak praczki” – A. Kamieńska „Widok z gór”.

 

Czas: 45 minut

“Dwa wiatry” J. Tuwima – scenariusz zajęć z języka polskiego

Autor konspektu: Ewa Jakubiak – Szydłowska

Temat: Jaki jest wiatr? Charakterystyka wiatru na podstawie wiersza Dwa wiatry Juliana Tuwima.

 

Czas: 45 minut

Pisownia wyrazów z “ch” i “h” – konspekt lekcji

Autor konspektu: Ewa Jakubiak – Szydłowska

 

Temat: My zasady dobrze znamy, ortografii się nie damy – pisownia wyrazów z ch i h.*

 

Czas: 45 minut

Scenariusz zajęć z języka polskiego

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

 

Temat: U i ó łatwa gra, gdy zasady każdy zna

 

Czas: 45 minut

Inscenizacja “Kota w butach” – konspekt lekcji (język polski)

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: Przygotowujemy przedstawienie pt. „Kot w butach”.

Czas: 45 minut

Powtórzenie wiadomości o środkach stylistycznych – konspekt lekcji

Autor konspektu: Ewa Jakubiak – Szydłowska

Temat: „Słońce spuściło głowę, obłok zasunęło” – powtórzenie wiadomości o środkach stylistycznych na podstawie fragmentu „Pana Tadeusza”.*

Czas: 45 minut

Czy drzewa mają duszę? Scenariusz lekcji

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: Czy drzewa mają duszę? – „Kult drzew” J.G. Frazer`a i „Kalina” T. Lenartowicza.

Czas: 90 minut

Jaki może być dom? Scenariusz zajęć (język polski)

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: Jaki może być dom?

Czas: 45 min.

“Dom, w którym śmieszy” – scenariusz lekcji (język polski)

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: „Dom, w którym śmieszy” Jerzy Ficowski

Czas: 45 min.

Cele:

-uczeń rozumie treść wiersza i potrafi wyodrębnić obrazy w nim zawarte

“W pustyni i w puszczy” – charakterystyka postaci Stasia Tarkowskiego

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

 Temat: Staś Tarkowski – opis postaci

Czas: 90 min.

Cel: tworzenie charakterystyki Stasia Tarkowskiego

Czy budziki śpią? Konspekt lekcji (język polski)

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

Temat: Czy budziki śpią? – J. Ficowski „Jak budzik nocą chodził”.

Czas: 45 minut

Cele:

-          uczeń wie czym są wyrazy dźwiękonaśladowcze

-          uczeń potrafi odnaleźć wyrazy dźwiękonaśladowcze w tekście

Czy znasz własny adres? Konspekt lekcji z języka polskiego

Autor konspektu: Ewa Jakubiak-Szydłowska

 

Temat: Jak poprawnie zapisać adres?

Czas: 45 minut

Cele:

-          nabywanie umiejętności poprawnego zapisywania adresu

-          stosowanie skrótów grzecznościowych

Głoska i litera – konspekt lekcji

TEMAT: Głoska a litera

 

Cel główny: Uczeń zna podstawowe pojęcia z fonetyki.

Konspekt lekcji z języka polskiego

TEMAT: I ty może stać się niewidzialny! „Goliszowe buty” K. Malickiego.

 

Cel główny: Zapoznanie się z utworem „Goliszowe buty” K. Malickiego. Problem moralny: czy bycie niewidzialnym niesie za sobą same plusy? Rozbudzenie wyobraźni i inwencji twórczej.

Analiza i interpretacja utworu J. Kasprowicza – konspekt lekcji

TEMAT: W oczekiwaniu na skrzydlatych rycerzy

Cel główny: Zapoznanie się z utworem „O śpiących rycerzach w Tatrach” J. Kasprowicza

Podanie i legenda – konspekt lekcji (język polski)

TEMAT: Co wydarzyło się w Kruszwicy? Podanie i legenda.

Cel główny: Zapoznanie się z utworem „Podania o Popielu” C. Niewiadomskiej

Bal u Posejdona – konspekt lekcji z języka polskiego

TEMAT: Bal u Posejdona.

 

Cel główny: Uczniowie poznają co to jest mit. Zwrócenie uwagi uczniom na wymogi zachowania podczas różnych oficjalnych uroczystości, m.in. w zależności od statusu osoby.

Konspekt lekcji z języka polskiego – analiza i interpretacja utworu J. Tuwima

TEMAT: Poetycki obraz wiatru w utworze J. Tuwima „Dwa wiatry”

 

Cel główny: Rozbudzenie wyobraźni, myślenia abstrakcyjnego i inwencji twórczej.

Konspekt lekcji o rzeczowniku

TEMAT: Kim jesteś rzeczowniku? Powtórzenie wiadomości z  rzeczownika.

 

Cel główny: Utrwalenie wiadomości o rzeczowniku.

Konspekt lekcji – sprawdzenie umiejętności ucznia z zakresu czytania ze zrozumieniem

TEMAT: Savoir-vivre dla każdego – przyjęcie. Czytanie ze zrozumieniem.

Cel główny: Sprawdzenie umiejętności ucznia z zakresu czytania ze zrozumieniem.

Konspekt lekcji – przygotowanie uczniów do konkursu recytatorskiego

TEMAT: Przygotowania do konkursu recytatorskiego.

Cel główny: Zbadanie którzy uczniowie mają problemy z wymową i ewentualne rozpoznanie problemu. Ćwiczenia motoryki narządów mowy. Rozbudzenie wyobraźni i inwencji twórczej.

Konspekt lekcji – równoważniki zdań

TEMAT: Kiedy dodam orzeczenie równoważnik w zdanie zmienię. Zdanie czy równoważnik? Rozpoznam bez wątpienia, gdy poszukam orzeczenia.

Cel główny: Poznanie nowego rodzaju wypowiedzenia

Baśń o “Samolubnym Olbrzymie” – konspekt lekcji

TEMAT: Czy warto być egoistą? Baśń o „Samolubnym Olbrzymie”

 

Cel główny: Uczniowie wiedzą co wiąże się z byciem samolubnym, jakie są tego konsekwencje.

Język polski – konspekt lekcji. Analiza i interpretacja wiersza Wisławy Szymborskiej

TEMAT: Czy można zważyć słowa?

Cel główny: Rozwijanie umiejętności odbioru dzieła literackiego. Próba refleksji dotycząca rzeczywistości i własnej w niej obecności.

Konspekt lekcji (język polski). Legenda o św. Franciszku

TEMAT: Nie taki diabeł straszny jak go malują

 

Cel główny: Wzbudzić w uczniach empatię wobec otaczającej ich przyrody, w szczególności wobec gatunków zagrożonych wyginięciem. Ekologia a problem moralny.

Prototyp postaci wampira. Wampir w literaturze

Wampir – klasyczna definicja wampira identyfikuje postać z trupem zmarłej osoby. Wg ludowych podań wampirem mogą  zostać : przedwcześnie zmarłe osoby, czarownica, heretyk, dziecko z nieprawego łoża oraz wilkołak (charakterystyczne przenikanie postaci).
Głównym pożywieniem wampira jest krew, mająca także wartość sakralną. Postać wampira powstała na skutek obaw przed zmarłymi i ich zjawami.

Freudowska psychoanaliza a metodologia badań literackich

Psychoanaliza jako terapia zapoczątkowana pod koniec XIX wieku spełnia funkcję kataryczną. W trakcie zabiegu pacjent zostaje poddawany hipnozie, a lekarz analizuje i interpretuje snutą przez niego opowieść. Twórcą nowego aparatu „leczącego duszę” jest Freud, który psychikę widział jako niepodzielną całość, w której można wyodrębnić poszczególne elementy.

Konspekt lekcji z języka polskiego. Mity greckie – Herakles

Konspekt zajęć z języka polskiego. Mity greckie – Herakles
TEMAT:  W pogoni za fortuną. Pytanie o aktualność mitu o Heraklesie

Cel główny: Konfrontacja kultury antycznej ze współczesną rzeczywistością.

 

Cele operacyjne:

• uczeń zna fragment mitologii poświęcony Heraklesowi,
• uczeń zna definicję archetypu,
• uczeń potrafi odnaleźć podobieństwa pomiędzy postacią Heraklesa a bohaterami kultury masowej,
• uczeń potrafi efektywnie wykorzystywać czas, poświęcany zarówno, na pracę indywidualną, jak i grupową.

Jak napisać dobry konspekt lekcji?

Konspekt lekcji stanowi skrócony opis przebiegu zajęć, pomagający nauczycielowi we właściwym przeprowadzaniu lekcji i przyspieszający proces zdobywanych przez niego umiejętności dydaktycznych.
Narzędzia umożliwiające przygotowanie konspektu:
a) Znajomość programu nauczania, który umożliwi nauczycielowi właściwy rozkład materiału przedmiotowego.
b) Wyznaczenie celów lekcji (cele poznawcze, wychowawcze, kształtujące itd.)
c) Ustalenie kolejności poszczególnych składowych lekcji i określenie czasu ich trwania.
d) Określenie stopnia przyswajalności wiedzy za pomocą prezentowanych na lekcji materiałów.
e) Wybór metod kontrolujących wyniki pracy uczniów.

Odpowiedzialność dyscyplinarna nauczyciela

W myśl przepisów powinnością każdego nauczyciela jest: rzetelna realizacja obowiązków związanych z powierzoną mu funkcją oraz podstawowymi celami szkoły (dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą), w tym również z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę. Wspieranie uczniów w ich rozwoju, dążenie do ciągłego rozwoju osobowego, kształcenie i wychowywanie młodzieży w umiłowaniu Ojczyzny, w atmosferze wolności sumienia i szacunku dla każdego człowieka,  dbałość o kształtowanie u uczniów postaw moralnych i obywatelskich, pokoju i przyjaźni między ludźmi różnych narodów, ras i światopoglądów.[1]

Metodyka języka polskiego. Funkcje językowe, wulgaryzmy, środki komunikacji językowej.

Ogromny wpływ na rozwój metodyki i dydaktyki nauczania miała teoria konstruktywizmu, której twórcami są między innymi : J. Dewey, J. Piaget i L.S Wygocki. Podstawowym założeniem nurtu pedagogicznego jest przekonanie, że wspólne interakcje jednostki ze społeczeństwem wspomagają rozwój intelektualny uczniów. W związku z powyższym istotna staje się rola nauczyciela, który odpowiada za proces kształcenia swoich podopiecznych, a także rola szkoły, która musi odejść od skostniałego systemu, opartego na przekazywaniu wiedzy teoretycznej i zacząć sięgać po nowe metody kształcenia.[1]

Metodyka języka polskiego. Funkcje językowe, wulgaryzmy, środki komunikacji językowej cz.II

I. Podstawa programowa

 

Istotny głos w rozważaniach o systemie nauczania języka polskiego zajmuje dokument prawny Ministerstwa Oświaty, czyli tzw. Podstawa programowa, dzięki któremu można wskazać współczesne tendencje edukacyjne, jak choćby omawiana wyżej integracja treści, czy funkcjonalność wiedzy.[5]

Metodyka języka polskiego. Funkcje językowe, wulgaryzmy, środki komunikacji językowej cz.III

II. Propozycje wydawnicze

 

W swoich rozważaniach poświęciłam wiele uwagi podmiotowemu charakterowi kształcenia, które wpływa na traktowanie procesu edukacyjnego jako całości, niedającej się rozdzielić od funkcjonowania w społeczeństwie, a kształcącej odpowiednie postawy, które pozwolą zgłębiać tajniki wiedzy i usprawniać komunikację międzyludzką.

Metodyka języka polskiego. Funkcje językowe, wulgaryzmy, środki komunikacji językowej cz.IV

III. Metody

 

Przekształcanie wiedzy w umiejętności w głównej mierze zależy od metod nauczania, czyli konkretnych sposobów realizacji tematu. Współcześnie ogromną popularność zyskują tzw. metody aktywizujące, których istota polega na czynnym udziale uczniów w toku prowadzonych zajęć. Poniżej przedstawiam rozwiązania, których można użyć w odniesieniu do zaproponowanego przeze mnie cyklu lekcji.

Najczęściej stosowaną techniką aktywizującą jest tzw. praca w grupach, która uczy rówieśników, w jaki sposób planować czas pracy, dzielić się spostrzeżeniami, co w efekcie prowadzi do osiągania wyników poprzez współdziałanie. W obrębie wymienionej metody, kształtują się kolejne, które pozwalają nauczycielowi projektować zajęcia, zmierzające do nabywania umiejętności pracy zespołowej.[16]

Zapożyczenia w dobie średniopolskiej

Nie ulega wątpliwości, że największy wpływ na przyrost słownictwa doby średniopolskiej miały zapożyczenia, które przedostawały się do polszczyzny w wyniku ożywienia stosunków gospodarczych, kulturalnych oraz naukowych pomiędzy Polską, a pozostałymi krajami Europy Środkowej.

Język czeski

Znajomość języka czeskiego w elitarnych kręgach stała się symbolem wykształcenia i kultury osobistej, co zaowocowało przenikaniem do polszczyzny wielu wyrazów obcego pochodzenia. Moda językowa związana z czeszczyzną okazała się krótkotrwała, w związku z czym do dzisiaj przetrwało tylko kilka wyrazów z okresu między XV a XVI wiekiem, a wśród nich są, takie leksemy jak: duchowieństwo, nabożeństwo, sprawiedliwość czy zwolennik.

Język niemiecki

Nauka w dobie średniopolskiej

Nauka w dobie średniopolskiej

Teksty naukowe pozostawały pod wpływem łaciny, dlatego najważniejsze dzieła tego okresu, czyli „De revolutionibus orbium coelestium” Mikołaja Kopernika i „De republica emendanda” Andrzeja Frycza Modrzewskiego nie były napisane po polsku, pomimo że ich twórcami byli nasi rodacy. Pierwsi autorzy występujący przeciwko hegemonii łaciny to Marcin Bielski i Maciej Stryjkowski, którzy opracowane przez siebie kroniki wydali w języku narodowym. W zakresie prawa to Bartłomiej Groicki ( „Porządek sądów i spraw miejskich prawa magdeburskiego”) i Paweł Kuszewicz ( „Dzieje w koronie polskiej”) stali się propagatorami języka ojczystego. W dziedzinie geometrii byli to Stanisław Grzepski i Stanisław Solski, a w dziedzinie myśli społecznej Andrzej Frycz Modrzewski. „O ziołach i mocy ich” zostało napisane przez Stefana Falimierza, wpisując się w nurt dbałości o język ojczysty ze strony przyrodników, a wśród nich byli także Marcin Siennik i Marcin z Urzędowa. W obronie języka polskiego wystąpiło również wielu innych uczonych zajmujących się, np. myślistwem, architekturą czy techniką wojskową.

Na początku XVI wieku rozwija się szkolnictwo, a język polski staje się pomocniczym językiem dla wykładowej łaciny, w związku z czym powstają liczne opracowania poświęcone polszczyźnie, a najważniejsze z nich to:

a)      Leksykon łacińsko-polski Jana Mączyńskiego z 1564 roku

b)      „Polonicae grammatices institutio” Piotra Statoriusa-Strojeńskiego z 1568 roku

c)      „Thesaurus Polono-Latino-Greacus” Grzegorza Knapiusza z lat 1621-1632

d)     „Dictionarium trilingue” Mikołaja Volckmara z 1596 roku

e)      Rękopiśmienny słownik bydgoskiego bernardyna Bartłomieja

Wpływ ruchów reformatorskich i kontreformatorskich na język polski

Innowiercy i katolicy

Wpływ ruchów reformacyjnych i kontrreformacyjnych na język polski w dobie średniopolskiej był nie bez znaczenia, a różnowiercy zostawili po sobie trwały ślad w postaci pism w języku narodowym, z których najważniejsze są:

a)      „Catechismus” Jana Seklucjana,

b)      „Postylla” i „Apocalypsis” Mikołaja Reja,

c)      „O różnicach teraźniejszych…” Grzegorza Pawła z Brzezin,

d)     „Katechizm z naukami i pieśniami” Krzysztofa Kraińskiego.

Kościół katolicki nie pozostał bierny i pomimo niechęci wobec korzystania z języka polskiego wytoczył ostre działa w postaci następujących tekstów:

a)      „Rozmowy dworzanina z mnichem” Marcina Kromera

b)      „Nauka prawego chrześcijanina” Benedykta Herbsta

c)      „O jedności Kościoła Bożego” Piotra Skargi

d)     „Postylle Katolicznej część wtóra” Jakuba Wujka

O języku polemik politycznych cz.I

Jednym z zadań elit politycznych jest krzewienie wartości poprzez ukazywanie wzorców, dlatego władza, biorąc czynny udział w formowaniu działań, wpływających na rozwój całego państwa, powinna czuć się odpowiedzialna za rodzaj i sposób podejmowanych decyzji, które warunkują społeczne nastroje. Toteż, żeby pozyskać zwolenników, należy postępować wedle ogólnie przyjętego kryterium szacunku wobec drugiego człowieka, uczciwości i bezinteresowności.

O języku polemik politycznych cz.II

Podejmując się próby charakterystyki języka współrozmówców trzeba jednoznacznie wskazać na błędy, jakie pojawiają się w ich wypowiedziach. Budowane zdania są niepoprawne pod względem stylistycznym, składniowym i fonetycznym. Ich autorzy używają wulgaryzmów i innych ekspresywizmów. Zdania są urywane, niekompletne, uwidacznia się ich potoczny charakter. Adamowi Michnikowi zarzucono nawet, jako wybitnemu intelektualiście, że użył gangsterskiego slangu[1], podczas rozmowy prowadzonej z Lwem Rywinem, natomiast główny podejrzany w sprawie afery korupcyjnej użył języka pełnego skrótowości i niedopowiedzeń. Całość można określić jako akt komunikacyjny, w którym wypowiedzi są mozaiką i tylko ci którzy zaznajomili się z tematem będą mogli odpowiedzieć na pytanie, czego dotyczyła rozmowa.

O języku polemik politycznych cz.III

Ponadto w wypowiedziach premiera nie brakuje błędów logicznych i gramatycznych, jak w tej o działaniach podejmowanych przez Zytę Gilowską: Pani premier niech się zajmie, tak powiem państwu tu otwarcie w tym gronie, niech się zajmie sytuacją polskiej służby zdrowia i przestanie niszczyć dalej polskie rolnictwo, niech ona się zajmie służbą zdrowia a nie dalszym niszczeniem polskiego rolnictwa, od tego jesteśmy my! [1] Lapsus słowny, którego przykład zamieściłam powyżej jest jednym z częstych błędów, jakie charakteryzują wypowiedzi byłego wicepremiera.

O języku polemik politycznych cz.IV

Postawa prezentowana przez ludzi władzy nie wpływa korzystnie na zmiany, które pozwolą na wewnętrzny rozwój państwa, sprawia natomiast, że tak, jak pisze Leszek Kazimierz Gilejko: Znakiem tożsamości elit jest brak kultury politycznej.[1] Przedstawiciele rządu cieszą się złą sławą, między innymi dlatego, że nie uznają dialogu i kompromisu, wybierają otwarty konflikt i poszukują skandali, które mają skompromitować przeciwników. Polityczne spory ustępują rzeczowej dyskusji, a język dyplomacji staje się zbrutalizowany. Przestaje mieć znaczenie rozstrzygnięcie jakiegoś sporu, wspólne szukanie rozwiązań. Zadaniem rządzących, jak i opozycji jest ukazywanie różnic pomiędzy jednymi, a drugimi. Prowadzi to do swoistego paradoksu, gdzie państwo nie zostaje reformowane, przez brak podejmowanych działań, ale z niemożności podjęcia logicznego dyskursu.

Pierwsze biblie katolickie i innowiercze

W wyniku reformacji i kontrefomacji zaczęły powstawać rozmaite przekłady Pisma Świętego, stanowiące o sile i potędze poszczególnych grup religijnych.

Biblie katolickie:

1. „Biblia Królowej Zofii” (1455) została przetłumaczona z języka czeskiego na polski, w związku z czym występuje w niej wiele wyrazów zaczerpniętych z języka czeskiego tzw.  bohem izmów
2. „Biblia Szaroszpatacka” (      ) swoją nazwę zawdzięcza miejscowości Szaroszpatak na Węgrzech, gdzie w gimnazjum kalwińskim odnaleziono jej rękopis
3. „Biblia Leopolity” lub „Biblia Scharffenbergów” (1561) druga nazwa ma bezpośredni związek z miejscem jej wydrukowania. Naczelnym redaktorem dzieła był Jan Kasprowicz
4. „Biblia Jakuba Wujka” (1593) uznawana jest za wybitne dzieło napisane w ojczystym języku, a zarazem jeden z najstarszych zabytków języka polskiego
5. „Biblia tysiąclecia” (1969) pierwsza biblia napisana po II wojnie światowej

Biblie innowiercze:

1. „Biblia Brzeska (Pinczowska lub Radziwiłowska)” została wydana w Brześciu w 1563 roku. Przez długi czas figurowała na liście ksiąg zakazanych. Władysław, jeden z synów Radziwiła, spalił na stosie niemal wszystkie jej egzemplarze. Pierwsze wydanie biblii ( w przekładzie kalwińskim) jest zatem unikatowym dziełem, także pod względem artystycznym
2. „Biblia nieświeska” (1572) napisana m.in. przez Szymona Budnego, który w późniejszym czasie ją przeredagował, by stała się bardziej poręczna i mniej obszerna
3. „Biblia gdańska” (1632) stanowi do dzisiaj podstawowy tekst protestantów

Historia języka

Historia nauki o języku bada dynamikę przemian danego języka na przestrzeni dziejów i opisuje jego losy. Dzielimy ją na historię wewnętrzną, analizującą przemiany strukturalne we wszystkich podsystemach (fonologicznym, morfologicznym, składniowym oraz leksykalnym) i historię zewnętrzną, sprawdzającą zmiany kulturowe i społeczne w ciągu trwania danego języka.

Słowniki historyczne języka polskiego

Słowniki historyczne języka polskiego

1. Jan Murmeliusz (1526) słownik łacińsko-niemiecki z dołączoną do niego częścią polską
2. Jan Murmeliusz (1564) „Lexikon latinum-polonicum”, pierwszy słownik języka polskiego, w którym Murmeliusz tłumaczy łacińskie leksemy na język polski
3. Mikołaj Volckmar (1596) słownik łaciński-grecko-polski
4. Grzegorz Knapiusz „Tesaurus polono-latino-grecus”, słownik języka polskiego, w którym polskie wyrazy tłumaczone są na język łaciński i grecki
5. Michał Abraham Trozt (1764) „Nowy dykcjonarz tj. słownik polsko-francusko-niemiecki”, słownik języka polskiego, w którym tłumaczone są leksemy pochodzenia niemieckieg i francuskiego
6. Samuel Bogumił Linde (1807) Warszawa „Słownik języka polskiego” , stanowi pierwszy, samodzielny słownik języka polskiego
7. Drukarnia Orgelbranda (1861) Wilno „Słownik języka polskiego”, popularnie nazywany słownikiem wileńskim, zawiera w sobie regionalizmy wileńskie
8. Kryński, Karłowicz, Niedźwiedzki (1900 – 1927) „Słownik języka polskiego”, popularnie nazywany słownikiem warszawskim. Jest to pierwsze dzieło wielotomowe
9. Michał Artz  (1939) „Ilustrowany słownik języka polskiego” , pierwszy ilustrowany słownik języka polskiego
10. Witold Doroszewski (1958 – 1969) „Słownik języka polskiego””, składający się z dziesięciu tomów i suplementu
11. Mieczysław Szymczak (1970) „Słownik języka polskiego”, składający się z trzech tomów

 

Słownictwo doby staropolskiej

Doba staropolska (od połowy XII do przełomu XV i XVI wieku)

Słownictwo w dobie staropolskiej stale rosło, a jego ilość wynosiła ponad piętnaście tysięcy wyrazów i nic nie wskazywało na to, że leksemów nie będzie przybywać, gdyż wraz z przyjęciem chrześcijaństwa i wzrostem znaczenia Polski na tle innych państw europejskich zmieniała się mentalność ludzi. Stare przyzwyczajenia odchodziły w niepamięć, a zastępowały je nowe, związane z innym niż dotychczas stylem życia, co powodowało konieczność nazywania nowych przedmiotów i stanów.

Pierwsze drukarnie i drukarze

Drukarnie i drukarze

Ojcem druku był Jan Gutenberg, który wymyślił go w 1450 roku, jako sposób na przełamanie monopolu kupna książek wyłącznie przez przedstawicieli bogatych warstw społecznych. Wynalazek druku miał także przyśpieszyć proces tworzenia duplikatów autorskich dzieł, zamieniając pióro i kałamarz na czcionkę i tusz. W związku z powyższym w niedługim czasie w Europie zaczęły powstawać pierwsze drukarnie zajmujące się powielaniem egzemplarzy różnych książek. Pierwszy krótki tekst został wydrukowany we Wrocławiu u Kacpra Elyana na początku XVI wieku, a pierwsza książka u Floriana Unglera w Krakowie i był to „Raj duszny” Biernata z Lublina z 1513 roku. Właścicielami krakowskich drukarni byli:

a)      Jan Haller

b)      Hieronim Wietor ( w drukarni wydano Biblię w przekładzie Jakuba Wujka w 1593 roku)

c)      Mark i Maciej Szarffenbergowie ( w drukarni wydano tzw. Biblię Leopolity z 1561 roku)

d)     Mateusz Siebeneicher

e)      Maciej Wierzbięta

Wulgaryzmy – konspekt lekcji języka polskiego

TEMAT: Wulgaryzmy pod mikroskopem.

Cel główny:  Uświadomienie uczniom, że młody człowiek powinien posługiwać się poprawną polszczyzną, unikając słownictwa potocznego i wulgaryzmów.

Cele operacyjne:

 

- uczeń wie, że język polski bogaty jest w wulgaryzmy, których należy unikać formułując własne wypowiedzi,

- uczeń wie, że należy unikać ordynarnych słów, zwłaszcza wtedy, gdy godzą w drugą osobę,

- uczeń posługuje się polszczyzną, w której wulgaryzmy są nieobecne

Cele dydaktyczne:

- uczeń dba o język ojczysty,

- buduje swoje wypowiedzi zgodnie z normami ustalonymi na lekcji,

- jest gotowy nawiązywać współpracę z nauczycielem i klasą